फिंगरप्रिंटचे प्रकार
फॉरेन्सिक सायन्समध्ये फिंगरप्रिंटचे अभ्यास करताना त्यांचे वर्गीकरण केले जाते. सर फ्रान्सिस गॅल्टन (1892) यांनी प्रथम फिंगरप्रिंटचे तीन प्रमुख प्रकार सांगितले, तर नंतर हेन्री क्लासिफिकेशन सिस्टम मध्ये त्यांचे अधिक उपप्रकार करण्यात आले.
१) आर्चेस (Arches)
- या पॅटर्नमध्ये रेषा एका बाजूने सुरू होऊन दुसऱ्या बाजूला सरळ किंवा थोड्या वाकलेल्या जातात.
- यात कुठलाही “लूप” किंवा “व्होर्ल” नसतो.
- आर्चेस पॅटर्न फक्त ५% लोकांमध्ये आढळतो.
- उपप्रकार:
- प्लेन आर्च (Plain Arch)
- टेन्टेड आर्च (Tented Arch)
२) लूप्स (Loops)
- या पॅटर्नमध्ये रेषा एका बाजूने सुरू होऊन वळण घेऊन परत त्याच बाजूला जातात.
- हा प्रकार सर्वात जास्त म्हणजे ६०-६५% लोकांमध्ये आढळतो.
- उपप्रकार:
- अल्नर लूप (Ulnar Loop) – अंगठ्याच्या विरुद्ध बाजूला उघडणारा.
- रेडियल लूप (Radial Loop) – अंगठ्याच्या बाजूला उघडणारा.
३) व्होर्ल्स (Whorls)
- या पॅटर्नमध्ये रेषा गोलाकार, सर्पिल किंवा वर्तुळाकार असतात.
- हा प्रकार सुमारे ३०-३५% लोकांमध्ये आढळतो.
- उपप्रकार:
- प्लेन व्होर्ल (Plain Whorl)
- सेंट्रल पॉकेट लूप व्होर्ल (Central Pocket Loop Whorl)
- डबल लूप व्होर्ल (Double Loop Whorl)
- अॅक्सिडेंटल व्होर्ल (Accidental Whorl)
फिंगरप्रिंटची खरी ओळख फक्त मुख्य पॅटर्नवर नाही तर सूक्ष्म तपशीलांवर (ridge endings, bifurcations, dots) अवलंबून असते. हेच तपशील प्रत्येक व्यक्तीचा फिंगरप्रिंट वेगळा ठरवतात.
फिंगरप्रिंटचे तीन प्रमुख प्रकार म्हणजे आर्चेस, लूप्स आणि व्होर्ल्स.
यांचे उपप्रकार आणि सूक्ष्म तपशीलांचा अभ्यास करूनच न्यायालयीन तपासात अचूक ओळख पटवली जाते.
